جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 4459- تاریخ : 1398/06/09 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (شنبه)

 رويا صدر:
 نسل جديد جامعه امروز ما، نسل طنازي است 

به گزارش ايبنا، «لطفاً نفس بکشيد» سومين مجموعه از آثار طنز رؤيا صدر است که اخيراً از سوي نشر مرواريد منتشرشده است. به همين مناسبت گفت‌و‌گويي با او انجام داده‌ايم که در ادامه بخوانيد.
*اين سومين مجموعه طنز شماست. اولي و دومي در دهه‌هاي 70 و 80 چاپ شدند و کتاب جديدتان در اواخر دهه 90 گويا تصميم داريد در هر دهه يک مجموعه طنز ارائه دهيد؟
خير. در دهه 80 تصميم داشتم دو مجموعه طنز چاپ کنم! مجموعه دوم را در اواسط آن دهه فراهم کردم و براي چاپ ارائه دادم ولي مجوز چاپ پيدا نکرد.
*و اين، همان کتاب است؟
خير. آثاري از آن ‌را حذف کردم و بخشي از آثاري را که پس‌ازآن تاريخ نوشته بودم به آن اضافه کردم و به دست چاپ سپردمش.
*ملاک شما براي انتخاب آثار اين کتاب چه بوده است؟
اين‌که اثر، حرف جديدي داشته باشد و مخاطب احساس کند با نگاهي نو روبرو است.
*تعريف شما از طنز، برخورداري اثر از اين حرف جديد و نگاه نو است؟
لزوماً خير. به نظرم اثر طنز وقتي خلق مي‌شود که همراه بازي شوخ‌‌طبعانه نويسنده با يک پديده‌ يا رفتار يا دريافت آشنا باشد. لذت حاصل از طنز، لذتي است که از پيش چشم‌ آوردن بازيگوشانه‌ آن‌سوي ديوار ذهن مخاطب ناشي مي‌شود و پيش‌داوري را که او از دنياي درون و پيرامونش داشت درهم مي‌شکند، امري که فکر کنم هر طنزنويسي خواسته يا ناخواسته دنبالش مي‌کند.
*يعني آثار طنز شما در اين کتاب در سايه نگاه هنجارشکن و يا درست‌تر بگويم متفاوت به پديده‌ها شکل گرفته؟ نوعي طنز در مضمون؟
چه در قالب و چه مضمون. بازي با يک فرم و يک قالب نيز براي مخاطب جالب است و ممکن است او را به وجد بياورد… ممکن هم هست نياورد، بستگي به مخاطب دارد!…
*منظورتان اين است که وقتي آثار اين کتاب را گردآورده‌ايد به مخاطب خاصي فکر کرديد؟
نه. ولي طبيعتاً آثار هر نويسنده به‌تناسب فرم و مضمون، مخاطب خاص خودش را پيدا مي‌کند. در آثاري از کتاب که مبتني بر بازي با فرم است و قالب نقيضه‌ سازي فرم‌هاي ادبي را دارد امکان دارد هر مخاطبي جذب اين بازي نشود.
*بعضي از اين آثار را به نوعي مي‌توان طنز پست‌مدرن دانست. يعني نوعي تداخل متن حاضر با متن‌هاي خوانده شده پيشين.
بله. همينطور است. بخصوص برخي از متون که قالب نقيضه‌سازي دارند داراي همين ويژگي هستند.
*البته ويژگي طنز پست‌مدرن را در برخي آثار روايي و داستاني‌تان هم مي‌توان ديد. مثل شکستن زمان، وارد ساختن نويسنده به فضاي اثر.. با اين حساب آن‌چه گرد آمده ممکن است مخاطب عام را جذب نکند.
-نه لزوماً. مطالب کتاب متنوع است و خيلي يکدست نيست. آثار آن در طي يک بازه زماني طولاني نوشته شده و بسياري از آن‌ها در نشريات مختلف (که طبعاً مخاطبان متفاوتي دارند) چاپ شده و اين امر به تنوع قالبي و زباني و موضوعي کتاب منجر شده است.
*شما يک طنزنويس خانم هستيد. در اين ميان چه رسالتي براي خودتان در طرح و پي‌گيري مسائل زنان قائليد؟
رسالت کلمه پرطمطراقي است… من ذهنياتم را روي قلم مي‌آورم و مخاطب را در انعکاس آن شريک مي‌کنم… رسالت را به مصلحان اجتماعي بسپاريد که خدا را شکر خوب از پسش برآمده‌اند!… يک طنزنويس مصلح اجتماعي نيست، درصدد ارائه راه حل هم نيست. او بيشتر يک هنرمند است که مسئله يا معضل يا حسي را به صورتي هنرمندانه روي کاغذ (يا مونيتور!) مي‌آورد.
بنابراين من‌هم به اقتضاي جنسيتم هنگام ترسيم دنياي درون و پيرامونم به مسائل زنان نيز گريز مي‌زنم. از مشکلات آن‌ها در محيط خانواده و جامعه مي‌نويسم… حتي از درگيري‌هايي که با خودشان دارند. بسياري از آثارم بازتاب ذهنيات زني است که در اين جامعه زندگي مي‌کند و برخوردهاي جنسيتي حاصل از نگاه جنسيت زده را از نزديک مي‌بيند و لمس مي‌کند و آزارش مي‌دهد و سعي مي‌کند زواياي طنز تلخش را پيدا و بازگو کند. در عين حال با تأکيد بر اين هويت زنانه خودم را محدود نمي‌کنم و به موضوعات عام‌تر نيز مي‌پردازم.
*شما در گل‌آقا بيشتر سياسي نويس بوديد. آيا اين امر در آثار اين کتاب هم به چشم مي‌آيد؟ اصلاً شرايط جامعه امروز را براي سياسي ‌نويسي چگونه مي‌بينيد؟
اصلا سرشت طنز با نوعي نقد همراه است. وقتي آفريده مي‌شود که طنزنويس نوعي تضاد را حس کند. اين تضاد مي‌تواند ابعاد اجتماعي و سياسي داشته باشد. ممکن است حتي دروني باشد. ذهن نسل ما با سياست آميخته شده و به آن حساسيم.
اگر هم بخواهيم رهايش کنيم او رهايمان نمي‌کند و آراممان نمي‌گذارد! اين امر در بسياري از آثار اين کتاب هم متجلي است. در پاسخ به بخش دوم سؤالتان فکر کنم شرايط خاص امروز جامعه بر طنز سياسي نيز اثر گذاشته است. به نظرم يکي از مهم‌ترين دلايل تعطيلي نشريه گل‌آقا آن بود که در برخورد با مسائل روز با حفظ اصول تعريف‌شده گل‌آقايي نمي‌توانست پاسخگوي مخاطبانش باشد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي