جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 4343- تاریخ : 1397/09/15 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران(پنجشنبه)

 سهم کودکان با نيازهاي ويژه از بازي‌هاي رايانه‌اي
 بازي‌هاي پوشيدني؛ سرگرمي، آموزش و درمان 

گزارش: فرناز ميري

استفاده از فناوري‌هاي واقعيت افزوده يا واقعيت مجازي و ابزارهاي پوشيدني براي توليد بازي مانند دستکش، عينک يا لباس امکان توليد بازي‌هاي رايانه‌اي براي کودکان داراي محدوديت‌هاي جسمي و حرکتي را افزايش مي‌دهد و از سوي ديگر اگر اين بازي‌ها پايه علمي هم داشته باشند مي‌توانند علاوه بر جنبه سرگرمي در فرآيندهاي درماني يا آموزشي اين کودکان نيز به کار گرفته شوند.
****
از سال 1992 از سوي مجمع عمومي سازمان ملل متحد سوم دسامبر (12 آذر) به عنوان روز جهاني معلولان با هدف ارتقاء رشد اذهان عمومي درباره مسايل مربوط به معلوليت‌هاي مختلف و افزايش آگاهي نام‌گذاري شده است. از سوي ديگر کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان با مشارکت يونيسف و شوراي کتاب کودک از 12 آذر ماه سال 1380 و همزمان با اين روز نخستين مرکز «فراگير» را در پارک فدک و در مرکز شماره 21 کانون تهران راه‌اندازي کرد.
مرکزي با هدف ارايه خدمات براي گروه ديگري از مخاطبان کودک و نوجوان که داراي نيازهاي ويژه هستند. در همين راستا کودکان نابينا و کم‌بينا، ناشنوا و کم‌شنوا يا داراي معلوليت‌ يا ناتواني و کم‌تواني جسمي حرکتي همزمان با روز جهاني معلولان در تهران توانستند براي نخستين‌بار صاحب يک مرکز فرهنگي هنري شوند و سهمي از تمامي فعاليت‌هاي فرهنگي، ‌هنري و ادبي کانون در محيط کانون و پا به پاي ديگر همسالان خود داشته باشند و تجربه کنند. از اين روي مناسب‌سازي مراکز و فعاليت‌ها براي استفاده کودکان داراي نيازهاي ويژه در دستور کار مراکز فراگير کانون قرار گرفت و از سال 95 در هر استان حداقل يک مرکز فاراگير ايجاد شد.
بي‌شک بازي و سرگرمي به عنوان يک نياز اساسي کودکان در اجراي فعاليت‌ها فرهنگي و هنري کانون و ساير نهادهاي فرهنگي و آموزشي نقش پررنگي دارد. دنياي امروز بازي و اسباب‌بازي را تنها وسيله‌اي براي سرگرم کردن کودکان نمي‌بيند؛ بلکه با توليد محصولات ويژه براي گروه‌هاي متفاوت و داراي نيازهاي مختلف و با تخصصي کردن بازي‌ها به دنبال تقويت مهارت‌هاي گوناگون در کودکان است. اين دنياي بازي از شرايط امروز يعني فضاي مجازي، تکنولوژي و رايانه دور نمانده و همواره خود را با آن تطبيق داده و به نوعي اين امکانات را براي خلق بازي‌هاي جذاب‌تر به‌کار گرفته است. اما در اين ميان کودکان داراي نيازهاي ويژه چه سهمي از بازي‌هاي رايانه‌اي دارند؟ تا چه اندازه‌ بازي‌هاي رايانه‌اي در پي تقويت مهارت‌هاي اين کودکان هستند تا علاوه بر سرگرمي جنبه آموزشي يا درماني نيز براي آن‌ها داشته باشند؟ اين پرسش‌ها را با يکي از مربيان کانون و همچنين معاون آموزشي بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي مطرح کرديم و ديدگاه‌هاي آن‌ها را در اين زمينه جويا شديم.
رويکردهاي آموزشي و درماني در بازي‌هاي جدي!
محمد ميرزايي؛ معاون آموزشي بيناد بازي‌هاي رايانه‌اي / ميرزايي در آغاز اشاره‌اي به برپايي دومين دوره مسابقات «بازي‌هاي جدي» از سوي اين بنياد در آذر ماه امسال داشت و گفت: «بازي‌هاي جدي» بازي‌هايي هستند که با رويکردهايي فراتر از رويکرد سرگرمي توليد مي‌شوند. اين رويکردها مي‌توانند آموزشي- درماني يا توليد بازي براي قشر خاصي از مخاطبان باشد.
به گفته او تمرکز امسال اين دوره از مسابقات بر روي کودکان مبتلا به اوتيسم بود. در همين راستا در کنار اين رويداد مسابقه 48 ساعته بازي‌سازي با حضور تيم‌هاي مختلف برگزار شد.
از سوي ديگر با همکاري دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي پيش از اين مسابقه يک دوره آموزشي براي بازي‌سازها برگزار شد تا به آن‌ها درباره نيازها، ويژگي‌ها و مشکلات کودکان اوتيستيک آموزش‌هاي لازم ارايه شود و بدانند يک بازي بايد چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد تا بتواند با اين کودکان ارتباط برقرار کند و آن‌ها را سرگرم کند.
ميرزايي توضيح داد: تيم‌هاي بازي‌سازي بعد از گذراندن اين دوره آموزشي در دوره 48 ساعته‌ بازي‌هاي‌شان را ارايه و ارتقا دادند و در نهايت از تيم برگزيده حمايت مالي شد تا بتواند بازي طراحي شده را کامل و با مشارکت دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي که در اين زمينه خيلي فعال هستند آن‌‌را منتشر کند.
او در ادامه گفت: فارغ از اين برنده سال گذشته اين دوره از مسابقات نيز تيمي از دانشگاه اصفهان بود که يک بازي براي کودکان بيش فعال طراحي و توليد کرده بود. بازي که هم بتواند کودکان بيش فعال را سرگرم کند و هم کارکردهاي درماني داشته باشد تا آن‌ها نيز بتوانند در کنار ديگر کودکان از بازي‌هاي ويدئويي استفاده کنند.
بهينه‌سازي بازي براي کودکان ناشنوا!
معاون آموزش بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي از ايجاد بخش ديگري در اين بنياد خبر داد و اظهار داشت: به تازگي قرار است در صورت تامين منابع مالي مورد نياز بخش جديدي را راه‌اندازي کنيم تا بازي‌هاي عادي توليد شده در کشور با اضافه کردن زيرنويس يا بهينه‌‌سازي منوي بازي‌ها براي کودکان ناشنوا جذاب و کاربردي شوند. او يادآور شد: واحد پژوهش بنياد نيز پروژه تحقيقاتي با دانشگاه شهيد بهشتي در دست بحث و بررسي دارد که براي کودکان نابينا بازي‌هايي با محوريت صدا توليد کنيم.
به گفته ميرزايي نمونه‌‌هاي خارجي در اين حوزه وجود دارد اما ما سعي مي‌کنيم با کمک دانشکده‌هاي پزشکي که در اين حوزه فعال هستند مانند دانشکده‌هاي روان‌پزشکي به چهارچوب‌هايي برسيم تا براي هر نياز متفاوتي فضايي در دسترس ايجاد کنيم. هرچند تمامي اين طرح‌ها براي ادامه توليد نياز به معرفي و حمايت دارند.
آمادگي بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي براي همکاري با مراکز فراگير کانون
او به بازديد جمعي از فعالان و علاقه‌مندان حوزه کودک از مرکز فراگير شماره 20 کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان در تابستان امسال اشاره کرد و گفت: پيش‌تر هم در آن بازديد از سوي بنياد براي همکاري و اجراي پروژه‌هاي مشترک با کانون اعلام آمادگي کرده‌ايم. بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي ارتباط موثر و خوبي با تمام بازي‌سازها دارد. در ميان تيم‌هاي بازي‌ساز، تيم‌هايي که دغدغه توليد بازي‌هايي براي کودکان با نياز ويژه داشته باشند نيز وجود دارد.معاون آموزش بنياد بازي‌هاي رايانه‌اي يادآور شد: اما ما شناخت دقيق از نيازهاي خاص اين کودکان و بازي‌هاي مورد نياز آن‌ها نداريم. هرچند هرنهتادي که تمايل به همکاري داشته باشد ما هم آمادگي همکاري داريم و با پتانسل‌هايي که در اختيار داريم مي‌توانيم استعدادهاي کشور را در اين راه به کار بگيريم.
او با اشاره به اين‌که پيش‌تر توجه به طراحي بازي رايانه‌اي براي کودکان با نيازهاي ويژه خيلي محدود و پراکنده بوده است، توضيح داد: حتي سال گذشته نيز در نخستين دوره مسابقات «بازي‌هاي جدي» بازي خاصي براي کودکان با نيازهاي ويژه در ميان آثار وجود نداشت و بيشتر بازي‌ها شبيه‌سازي نظامي بودند. اما امسال با همين حرکت محدود چند بازي براي کودکان با نيازهاي ويژه در رويداد 48 ساعته طراحي و ساخته شد و يکي از اين بازي‌ها در مرحله جذب سرمايه براي توليد جدي‌تر است.
ميرزايي با تاکيد بر اين‌‌که اين کاري است که بنياد تازه شروع کرده‌ است افزود: تخصص ما بازي‌سازي است. اگر بتوانيم با هر بنيادي که علاقه‌مند به اين حوزه است يا دغدغه و تخصص لازم را دارد ارتباط موثرتري داشته باشيم، پتانسل براي توليد طرح‌هاي ارايه شده وجود دارد.
فناوري‌ واقعيت مجازي؛ فضايي براي درمان و آموزش معلولان
او در پاسخ به اين پرسش که آيا تاکنون براي معلولان جسمي و حرکتي بازي‌هاي رايانه‌اي توليد شده است تا آن‌ها نيز از دنياي بازي‌هاي رايانه‌اي سهمي داشته باشند، توضيح داد: با فناوري واقعيت مجازي و واقعيت افزوده يعني AR و VR که چند سالي است در دسترس قرار گرفته مي‌توانيم بازي‌هاي رايانه‌اي را براي کودکان داراي معلوليت جسمي يا حرکتي نيز قابل استفاده کنيم. مسوول مجله «بازي نما» گفت: تيم‌هاي بازي‌سازي هستند که در کشور ما بر روي اين فناوري‌ها کار مي‌کنند. ابزارهاي پوشيدني براي توليد بازي مانند دستکش و عينک يا لباس‌ با به‌کارگيري چنين فناوري‌هايي پتانسل خيلي زيادي به ما مي‌دهد تا براي کودکان داراي محدوديت‌هاي جسمي و حرکتي هم بتوان بازي طراحي کرد.او ادامه داد: با کمک عينک يا حرکت کم و محدود صورت يا انگشت مي‌توان اين کودکان را وارد دنياي جديدي کرد. همچنين اگر اين بازي‌ها پايه علمي هم داشته باشند مي‌توان علاوه بر جنبه سرگرمي در فرآيندهاي درماني نيز از آن‌ها بهره گرفت تا با استفاده از مکانيزم‌هاي بازي فرآيند درمان يا آموزش را براي آن‌ها جذاب‌تر کرد.
توجه به زمان در بازي‌هاي يارانه‌اي!
زهرا عبدالحي؛ کارشناس فرهنگي استان تهران / عبدالحي از سال 76 مربي فرهنگي کانون بوده و تاکنون به عنوان مربي مسوول، کارشناس فرهنگي استان تهران و کارشناس فراگير کل کشور با کانون همکاري داشته است.
او در ابتدا با اشاره بر اين‌که کودکان داراي نيازهاي ويژه طيف‌هاي مختلف مسايل و مشکلات آسيبي را شامل مي‌شوند گفت: بازي‌هاي رايانه‌اي براي هرکدام از اين هفت گروه داراي معلوليت يا نياز ويژه خيلي متفاوت است؛ چراکه اين کودکان در گروه‌هاي داراي آسيب بينايي، آسيب شنوايي، آسيب جسمي و حرکتي و يا معلوليت‌‌هاي پنهان مانند سندرم دان يا اختلال توجه و تمرکز مانند اوتيسم قرار مي‌گيرند. عبدالحي توضيح داد: براي مثال کودکان نابينا خيلي خوب با کامپيوتر کار مي‌کنند. از سوي ديگر کامپيوترهاي مراکز فراگير مجهز به سيستم گويا هستند. اين کودکان خيلي خوب شطرنج بازي مي‌کنند. برهمين اساس در بازي‌هاي رايانه‌اي بايد بازي‌هايي براي کودکان نابينا طراحي شود که حس شنوايي‌شان را تحريک مي‌کند.
او ادامه داد: براي کودکان داراي آسيب بينايي چنين بازي‌هايي خيلي در تقويت تمرکز و عملکرد همزمان دست و توجه و همچنين بالا بردن سرعت عمل موثر است.
اما به گفته اين کارشناس فرهنگي براي کودکان ناشنوا موضوع برعکس است. از آن‌جا که بخش شنوايي و کانال ورودي اطلاعات يعني گوش را نداريم بايد از طريق کانال ديگري اطلاعات بازي را به اين کودکان منتقل کنيم و آن چيزي نيست جز کانال بينايي آن‌ها.عبدالحي گفت: يعني بايد بازي به اندازه‌اي براي کودکان ناشنوا قابل فهم باشد که بتوانند خيلي خوب اطلاعات لازم را دريافت کنند. معمولا بازي‌هاي معمايي يا بازي‌هايي که حالت کشف کردن و با ديد آن‌ها سروکار دارند بازي‌هاي خوبي براي کودکان ناشنوا هستند. به گفته او براي کودکان ناشنوا بازي‌هاي رايانه‌اي بيشتر توجه‌‌شان را جلب مي‌کند و تقويت ساير مهارت‌ها را براي آن‌ها به دنبال دارد.اين کارشناس فرهنگي با تاکيد بر اين‌که در کليت امر بازي‌هاي رايانه‌اي يک نکته را نبايد فراموش کنيم، اظهار داشت: در استفاده از اين بازي‌ها بحث زمان و استفاده صحيح و مناسب از زمان خيلي مهم است. بازي قرار است تقويت يکسري مهارت‌ها را براي کودکان در پي داشته باشد. رايانه و فضاي مجازي به سهم خودش جاي خيلي چيزها را پر کرده است. بنابراين فقط بايد مراقب باشيم تا کودکان را از دنياي واقعي دور نکنيم و در استفاده از اين بازي‌ها به موضوع زمان توجه کنيم. بحث زمان در ارتباط با بازي‌هاي رايانه‌اي چه در مورد کودکان داراي نيازهاي ويژه و چه کودکان عادي معضلي اساسي است. او در ادامه و درباره کميت و کيفيت بازار داخلي بازي‌هاي رايانه‌اي موجود براي کودکان با نيازهاي ويژه گفت: در کشور ما قدم‌هاي اندک و کوچکي در اين زمينه برداشته شده است اما فراگير نيست. يک بحث اساسي در اين زمينه بحث اطلاع‌رساني و بحث ديگر در اختيار مخاطبان قرار گرفتن اين بازي‌ها و امکانات است. عبدالحي يادآور شد: سطح اقتصادي خانواده‌هاي کودکان با نيازهاي ويژه معمولا و البته نه همه آن‌ها در سطح پاييني است و مدارس آن‌ها نيز از لحاظ منابع مالي و امکانات محدود هستند. او در پايان تاکيد کرد: اگر ابزار و امکانات مورد نياز اين گروه يعني کودکان با نيازهاي ويژه در دسترس‌شان قرار گيرد، روزبه‌روز توليدکنندگان نيز بيشتر در پي تکميل‌ و به روز کردن اطلاعات و امکانات خواهند بود.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي
فرهنگ و هنر
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون