جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 3938- تاریخ : 1396/04/10 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (شنبه)

 نگاهي تاريخي به قصه "کدوي قلقله‌زن" 

مهدي طوسي

کدوي قلقله‌زن نام متلي ايراني و به زبان فارسي به جاي مانده از دوران کهن است. اين متل در زمره افسانه‌هاي زنجيري قرار دارد.

افسانه شاپوري ريشه داستان را به زمان اساطيري و دوران نوسنگي مربوط مي‌داند. به گفته او نشانه‌هاي اين داستان حاکي از تلاش انسان (پيرزن) براي تسليم نشدن و خورده نشدن در برابر عوامل «بزرگ هستي» است و از پايان اقتدار و تسلط نمادهاي آن در برابر انسان متفکر حکايت مي‌کند.

خلاصه داستان

اين متل داستان پيرزني است که به قصد ديدار دختر و دامادش به سفر مي‌رود و در راه با حيوانات وحشي برخورد مي‌کند که قصد دريدن او را دارند. ولي آنان را مجاب مي‌کند که صبر کنند و در بازگشت و وقتي او در اثر پذيرايي دخترش «چاق و چله» شد او را بخورند. حيوانات قبول مي‌کنند. ولي پيرزن در بازگشت با مخفي شدن در يک کدو از ميان آنان فرار مي‌کند و به خانه مي‌رسد.

روايت تاجيکي

اين روايت که کدوي قلون نام دارد اندکي با روايت ايراني متفاوت است. قهرمان داستان پسر بازيگوشي به نام بختيار است که براي شکار به صحرا رفته و به حيوانات درنده‌اي که قصد خوردن او را دارند مي‌گويد:«من لاغرم بگذار مرغ و کبک شکار کنم با هم بخوريم» و آنان را گول مي‌زند و در بازگشت در کدويي مخفي شده و به خانه مي‌رسد.

انتشار

ويرايشي رنگي از اين کتاب که در سال 1343 در ايران منتشر شد، نخستين کتاب کودک ايراني است که کم و بيش در آن از چاپ چهار رنگ استفاده شده‌است.

در ميان عناوين کتاب‌هاي منظومي که در سال‌هاي 1357 تا 1362 براي کودکان در ايران منتشر شد، سه عنوان «شنگول و منگول»، «کدوي قلقله‌زن» و «خاله سوسکه» داراي بيشترين تکرار بوده‌اند.

نقش آموزشي

در افسانه کدوي قلقله‌زن کودک مي‌آموزد که هنگام سختي و دشواري، از شگردها و ترفندهاي زباني و غير زباني، براي رهايي خود سود برد. همچنين روش‌هايي که قهرمان اين داستان به کار مي‌برد باعث کاهش ترس در کودکان شده و آنان مي‌توانند به زندگي عادي مانند سايرين ادامه دهند.

برگرفته‌ها

گروه‌هاي نمايشي بر اساس متل کدوي قلقله‌زن نمايش‌هايي را به روي صحنه برده‌اند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان
 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي
گالري
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون