جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 4097- تاریخ : 1396/10/25 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (دوشنبه)


سبک‌هاي شعر فارسي


چرا خانه «نيما يوشيج» مهم است؟

محمدي زکي مطرح کرد؛
ايراني‌ها به‌راحتي از نوشتن مي‌گذرند


خبر اد‌‌‌‌‌بي


تازه‌هاي نشر


نغمه


 سبک‌هاي شعر فارسي 

مهدي طوسي

سبک شعر به مجموعه واژگان، طرز بيان و دستور زبان و نيز محتوا و درونمايه‌هاي شعري دوره‌هاي خاص تاريخي گفته مي‌شود که در شعر شاعران همان دوره نمود پيدا کرده و آن را از شيوه شاعري متقدمين و متأخرين متمايز مي‌سازد.

سبک خراساني: به دوره‌اي از ادبيات منظوم فارسي اطلاق مي‌شود که در دوره آغازين ادب فارسي به کار مي‌رفت. اين سبک به دليل اينکه شاعران نخستين فارسي عمدتاً از اهالي خراسان بودند و در دوره حاکميت امراي خراسان نظير سامانيان و غزنويان پديد آمده‌ بودند سبک خراساني نام گرفت. پيروي از اين سبک تا قرن ششم ادامه پيدا کرد. با اين‌حال برخي از دنبال ‌کنندگان اين سبک از اهالي آذربايجان بودند؛ مانند قطران تبريزي، فلکي شيرواني و مهستي گنجوي. از شاعران بنام سبک خراساني مي‌توان به رودکي، کسايي مروزي، فردوسي، فرخي سيستاني، منوچهري دامغاني، عنصري، اسدي توسي و دقيقي اشاره نمود. از ويژگي‌هاي مهم سبک خراساني نفوذ کم واژگان عربي و ترکي و گرايش به اخلاق و حماسه‌هاي ملي ايراني است.

سبک عراقي: سبک عراقي پس از دوره سبک خراساني پديد آمد. علت نام‌گذاري اين سبک به عراقي اين است که پايتخت سلجوقيان در اصفهان و ري که بلاد عراق عجم بودند قرار داشت و نيز شمار قابل ملاحظه‌اي از اين شعرا در نواحي مرکزي ايران مي‌زيستند. سبک عراقي که تا زمان تيموري در ايران سبک اصلي سرايندگي بود از نظر محتوا و زبان و حتي دستور تا حدي با سبک خراساني متفاوت بود. در سبک عراقي وام‌واژه‌هاي ترکي و عربي تا حد زيادي در شعر فارسي رخنه کردند و حروف و اصطلاحات خاص دوره خراساني کنارگذاشته‌شد. درون‌مايه شعر از حالت حماسي به عرفان تغيير يافت. قالب غزل نيز که در شعر خراساني جايگاه با ارزشي نداشت در اين سبک به قالب اصلي شعر فارسي بدل شد. از سرايندگان مهم سبک عراقي مي‌توان به خاقاني شرواني، انوري ابيوردي، مولوي بلخي، نظامي گنجوي، سعدي شيرازي، خواجوي کرماني، حافظ، کمال‌الدين اصفهاني و فخرالدين عراقي اشاره کرد. مهم‌ترين حوزه‌هاي معنايي سبک عراقي در شعر شامل عشق و عرفان و مديحه‌سرايي مي‌شد.

سبک هندي: که برخي آن را سبک اصفهاني نيز ناميده‌اند. تقريباً از قرن نهم تا سيزدهم هجري ادامه داشت و از ويژگي‌هاي آن، تعبيرات و تشبيهات و کنايات ظريف و دقيق و باريک و ترکيبات و معاني پيچيده و دشوار را مي‌توان نام برد.

در اين سبک زبان کوچه‌بازار به شعر راه يافت و شاعري از صورتگرايي به معناگرايي در کلام رسيد. بسياري از واژگان کهن ادبي حذف شد و جايگزين‌هاي ساده و عاميانه‌تري جايگزينشان شد. قالب اصلي شعر سبک هندي غزل است که معمولاً با يک تک‌بيت آغاز مي‌شود.

محدوديت نيز ندارد و گاهي غزل‌هاي چهل يا پنجاه بيتي نيز وجود دارند. از بزرگ‌ترين شاعران سبک هندي مي‌توان به کليم کاشاني، عرفي شيرازي، بيدل دهلوي، طالب آملي، هاتف اصفهاني و صابر کرماني اشاره نمود.


 چرا خانه «نيما يوشيج» مهم است؟ 

کاميار عابدي با تاکيد بر اهميت خانه «نيما يوشيج»، خارج شدن خانه پدر شعر نو ايران از ثبت ملي را اسباب شرمساري و سرافکندگي مي‌داند.

اين پژوهشگر و منتقد ادبي در پي خارج شدن خانه نيما يوشيج از ثبت ملي، در يادداشتي که در اختيار ايسنا قرار داده نوشته است: نيما يوشيج که در سال 1276 (به روايت فرزندش: 1274) در يوشِ نورِ مازندران چشم به جهان گشود و در سال 1338 در تهران درگذشت، بي‌شک جريان‌سازترين شاعر ايران در عصر تجدد است. او از دوره نوجواني در تهران زيست. البته در سال‌هايي از دو دهه 1310-1300 همراه همسرش، عاليه جهانگير، در چند شهر شمال ايران، از آستارا تا بابل، به معلمي مشغول بود. اما گزاف نيست اگر گفته شود که بخش اعظم عمر اين شاعر انديشه‌مند در خانه‌اش در دزاشيبِ تهران گذشت.

- در اين خانه بود که جريان اصلي و اساسي شعر نو در ايران در دو دهه 1330-1320 نُضج و هويت يافت.

- در اين خانه بود که بسياري از شاعران جوان مکتب نيمايي (مانند منوچهر شيباني، احمد شاملو، مهدي اخوان ثالث، اسماعيل شاهرودي، نصرت رحماني، سهراب سپهري، اميرهوشنگ ابتهاج، سياوش کسرايي، محمد زُهَري، حسن هنرمندي، مفتون اميني و ديگران) به ديدار نيما مي‌شتافتند و از هم‌انديشي با او بهره برمي‌گرفتند.

- اين خانه يادگاري است از پُراهميت‌ترين جريان شعريِ ايران در عصر تجدد. با قاطعيت مي‌توان گفت که جرياني با اين درجه از اهميت هيچ‌گاه در اين عصر تکرار نشده است.

- بي‌توجهي به اين خانه از هنگام درگذشت نيما تا زمان ما در شأن ايران نيست.

- خانه نيما بايد به عنوان خانه شاعران ايران تلقي، شناخته و بازسازي شود. رفتارهاي ما ايرانيان، چه ملت چه مسئولان، با نخبگان‌مان همواره اسبابِ مباهات نيست که در مواردي نه چندان اندک اسباب شرمساري و سرافکندگي است. «خارج شدن» خانه نيما از «ثبت ملي» يکي از اين مواردِ نه چندان اندک است!


 محمدي زکي مطرح کرد؛
 ايراني‌ها به‌راحتي از نوشتن مي‌گذرند 

مدير مجموعه مطالعه دانشگاه شريف گفت: ايرانيان به راحتي از نوشتن مي‌گذرند و علاقه‌اي به مکتوب کردن خاطرات ندارند به همين دليل در مقياس‌هاي بزرگ، اشتباهات را تکرار مي‌کنند.

به گزارش مهر، برنامه گفتگوي فرهنگي با موضوع خاطره نويسي ايرانيان با حضور سعيد محمدي زکي استاد دانشگاه شريف، نويسنده و مترجم و سيده زيبا بهروز محقق و پژوهشگر دفاع مقدس و مدرس دانشگاه از آنتن راديو گفتگو پخش شد.

در ابتداي برنامه محمدي زکي با بيان اينکه ايرانيان اهل نوشتن نيستند، گفت: ايرانيان به راحتي از نوشتن مي گذرند و علاقه اي به مکتوب کردن خاطرات و تجربيات خود ندارند و همين موضوع سبب مي شود در مقياس بزرگ بسياري از اشتباهات را تکرار کنند.

وي به فقدان آموزش نوشتن در مدارس اشاره کرد و گفت: اهميت نوشتن خاطرات براي دانش آموزان تشريح نمي شود و صرفا دروس و موضوعات تکراري در انشا به آنها آموزش داده مي شود. در واقع هنوز نمي دانيم نوشتن چه تاثيراتي به همراه خواهد داشت.

مدير مجموعه مطالعه دانشگاه شريف درباره نحوه رو آوردن به نوشتن چندين پيشنهاد مطرح کرد و گفت: بايد اعتماد به نفس را در خود ايجاد کنيم و مهم نباشد که ديگران درباره ما چه فکر مي‌کنند. براي اينکه تبديل به يک نويسنده معمولي شويم، بايد روزي 10 کلمه بنويسيم و سعي کنيم آنها را به جمله تبديل کنيم و در گام هاي بعدي تعداد کلمات را به 100 برسانيم. نوشتن را مي‌توان از خاطره نويسي رويدادهاي روزانه آغاز کرد و حتي مي توان از مشکلات نوشت.

در ادامه اين برنامه بهروز با شرح کوتاهي از تاريخچه خاطره نويسي گفت: در گذشته رويکرد نوشتن در يک قشر خاص وجود داشته است و کتاب هاي ارزنده در زمينه خاطرات، تاريخ و سفرنامه وجود داشته است که نشان دهنده اين است که نگاشتن مختص گروه خاصي از جامعه بوده است.وي در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه چرا ما از نوشتن هراس داريم، گفت: اين موضوع بيشتر به نظام آموزش و پرورش در کشور مرتبط است. نوشتن بخشي از خلاقيت و پرورش ذهن بشر است که براي آن اهميتي داده نشده است.

اين محقق دفاع مقدس در پايان گفت: نوشتن خاطره آن را از فراموشي و تحول محفوظ مي دارد و ابزاري است که توانايي برقراري ارتباط ميان دانش کنوني و آينده را فراهم مي آورد و از آنجايي که عينيت خارجي دارد فوايد زيادي دارد .خاطره ماده خام گونه هاي ادبي مانند ادبيات داستاني است.


 خبر اد‌‌‌‌‌بي 

کتاب‌هاي پيشنهادي «بيل گيتس» و "زاکربرگ"

به گزارش ايسنا، «گاردين» نوشت: «بيل گيتس» بنيان‌گذار شرکت «مايکروسافت» و «مارک زاکربرگ» بنيان‌گذار شبکه اجتماعي «فيس‌بوک» که در فروم اقتصادي جهان «داووس» در سوئيس شرکت کردند، فهرستي از 14 کتابي را که در سال 2017 خوانده و به نظرشان همه بايد بخوانند، منتشر کردند.

نکته جالب توجه در اين ليست، تعداد بسيار پايين کتاب‌هاي نوشته‌شده توسط نويسندگان زن است.

"اليف شافاک‌" نويسنده مطرح ترکيه‌اي و خالق رمان «ملت عشق»، درباره پيشنهادهاي اين دو چهره سرشناس جهاني مي‌گويد: اين دو با فهرست کتابخواني خود، پيامي بسيار مثبت و سازنده منتشر کردند.

"شافاک" اما در ادامه از حضور نداشتن نام نويسندگان زن در اين ليست ابراز نگراني کرده و مي‌افزايد: نگراني من اين است که چرا در اين ليست که از جهات ديگر به زيبايي تنوع را رعايت کرده، نويسندگان زن وجود ندارند؟ صميمانه اميدوارم آن‌ها در سال جديد بيشتر آثار نويسندگان زن را بخوانند.

کتاب مشترکي هر دو اين چهره‌ها درباره آن صحبت کرده و مطالعه آن را به همه توصيه کرده‌اند، «زواياي بهتر طبيعت ما: چرا خشونت رو به کاهش است؟» نام دارد که توسط «استيون پينکر» ـ استاد روانشناسي دانشگاه «هاروارد» ـ به نگارش درآمده است.

موضوع جالب اين کتاب، درباره کاهش پيدا کردن خشونت در جهان است و به همين خاطر به فهرست پرفروش‌ترين‌هاي سايت «آمازون» راه پيدا کرده است. «گيتس» در توييتر خود اين کتاب را اين‌گونه توصيف کرده است: «الهام‌بخش‌ترين کتابي که تاکنون خوانده‌ام».

او در اين‌باره گفته است: «پينکر» نشان مي‌دهد که جهان چطور رو به بهتر شدن جلو مي‌رود. به نظر احمقانه مي‌آيد اما حقيقت دارد. الان صلح‌آميزترين دوران تاريخ بشر است. اين مهم است چون وقتي شما فکر مي‌کنيد دنيا رو به بهبودي است، مي‌خواهيد اين پيشرفت را به انسان‌ها و مکان‌هاي بيشتري گسترش دهيد. اين به اين معنا نيست که شما مسائل مهم ناديده مي‌گيريد، بلکه اين است که شما باور داريد اين‌ها قابل حل هستند.

مرد شماره يک «فيس‌بوک » هم اين کتاب را در باشگاه کتابخواني خود معرفي کرد و موجب صدرنشيني آن در فهرست پرفروش‌ترين کتاب‌ها شد. «زاکربرگ» درباره اين اثر گفته است: اين کتابي است به‌موقع، درباره اين‌که چرا و چطور خشونت به طور مدام رو به کاهش مي‌رود و ما چگونه مي‌توانيم اين روند را ادامه دهيم.

فهرست تعدادي از کتاب هاي منتخب «مارک زاکربرگ» و «بيل گيتس» به شرح زير است:

"کمپاني خلاقيت"، "ژن: تاريخ دقيق"، "زواياي بهتر طبيعت ما ، "رهبر يک روزه دارودسته خلافکارها"و.....


 تازه‌هاي نشر 

"تئاتر و سينما در ايران و جهان" منتشر شد

به گزارش ايسنا، اين کتاب که به «بررسي تاريخ و زمينه‌هاي شکل‌گيري تئاتر و سينما در ايران و جهان» پرداخته، در 12 فصل تنظيم شده است. همچنين در نگارش و تدوين آن، تلاش شده آن دسته از مطالبي که بيش از ساير موارد با فرهنگ ارتباط وثيق و مستقيم دارند، مورد اشاره قرار گيرند.

در معرفي اين اثر – بويژه درباره تئاتر - اين‌چنين آمده است: «حجم مطالب مرتبط با تاريخ تئاتر در ايران و گستردگي و تنوع اين موضوع در سراسر ايران، بسيار مهم بود؛ به شکلي که هر شهر و روستايي براي خود، گونه‌اي از نمايش‌هاي طبيعي يا رسمي داشت که در قالب آداب و رسوم، گاه هنوز نيز اجرا مي‌شود. شايد به عنوان يک کار فرهنگي لازم باشد که هنرهاي آييني و نمايش ايران به صورت استاني بررسي شده، براي هر منطقه ايران، کتابي مجزا پيرامون نمايش و آيين‌هاي سنتي آن منطقه پيش‌بيني شود. همچنين تنوع آيين‌ها و نمايش‌هاي ايران در مقايسه با ساير کشورها بي‌نظير است».

در فصل اول کتاب با عنوان «تئاتر در جهان» علاوه بر اشاره‌هايي به خاستگاه‌هاي تئاتر در نقاط مختلف جهان، به صورت مجزا به بيان ريشه‌ها و خاستگاه‌هاي هنرهاي نمايش در ادوار مختلف تاريخ در نقاط و کشورهاي متعدد پرداخته شده است. فصل دوم کتاب به معرفي «انواع نمايش‌هاي ايراني و برخي آيين‌هاي مربوط به تقليد» و فصل سوم نيز به معرفي «برخي آيين‌هاي مربوط به عزاداري محرم» اختصاص يافته است. در فصل چهارم، موضوع «رقص‌ها و حرکات فيزيکي و نمايشي» و در فصل پنجم، موضوع «برخي آيين‌هاي مربوط به سوگ در ايران» مورد توجه قرار گرفته است. فصل ششم کتاب به معرفي انواع «نمايش‌هاي فردي» از جمله معرکه‌گيري، نظم‌خواني، شاهنامه‌خواني، نقالي و ديگر نمايش‌هاي فردي اختصاص يافته است. فصل هفتم، دربرگيرنده‌ي معرفي انواع «بازي‌هاي متداول در ايران» و فصول هشتم و نهم کتاب نيز شامل «هنرهاي نمايشي مرتبط با اقوام و مناسبت‌هاي ملي- محلي» و «تئاتر نمايشي» است.

در فصل دهم کتاب، «تاريخ سينما در جهان»؛ در فصل يازدهم «تاريخ سينما در ايران» و در فصل پاياني کتاب نيز موضوع «مباحث علمي مرتبط با سينما» مطرح شده است.

دکتر فائزه تقي‌پور، دانش‌آموخته‌ي دوره‌ي دکتري علوم ارتباطات و عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسلامي اصفهان است که تا پيش از اين، کتاب‌هايي همچون «واکاوي‌هاي شبکه‌هاي اجتماعي مجازي» (با عباس زماني) و «مطالعه قوم‌نگارانه‌ي فرهنگ نامگذاري» (با نگين فروغي) را به بازار نشر عرضه کرده است.

کتاب «تئاتر و سينما در ايران و جهان» را انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي اصفهان با شمارگان 1000 نسخه، منتشر کرده است.


 نغمه 

«خلسه»

علي خودجو

ترس‎هاي برگ را بادي اجابت مي‌کند


گرگ هم دارد به اهلي بودن عادت مي‌کند


زندگي‌ يا بندگي گاهي چه دور از هم؛ ولي


عقل گاهي از خود شيطان اطاعت مي‌کند


کاه روي کاه همچون فکرهايي مبهم است


مرگ شايد روح را دارد عيادت مي‌کند


خلسه را در زندگي وقتي که فهميدي بدان


قلب در وابستگي دارد حماقت مي‌کند


کل سالم بعد تو تحويل آبان مي‌شود


يک فرشته در دلم دارد شکايت مي‌کند


 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي
فرهنگ و هنر
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون