جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 3806- تاریخ : 1395/10/12 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (يكشنبه)


بحث شيرين طنز با "انديشيدن با طنز"


طنز


ايستگاه


شرح عكس


 بحث شيرين طنز با "انديشيدن با طنز" 

رويا صدر

بحث شيرين طنز در جامعه ما، جدا از ابتلائات گوناگون ارضي و سماوي، به کمبود منابع نظري نيز دچار است.

من به نوبه خودم در قالب گفت‌و‌گو با صاحبنظران در زمينه‌ي طنز، سعي کردم ارتباط ميان طنز و بخش‌هايي از علوم معرفتي و انساني را به بحث بگذارم. حاصلش کتاب " انديشيدن با طنز" است که حدود يک هفته است به زيور طبع آراسته شده است! پس سخن را کوتاه مي کنم و ادامه معرفي اين کتاب را به خبرگزاري "ايسنا" مي‌سپارم:

طنز يک حوزه‌ي ادبي و هنري بسيار جدي است. به خاطر جوهر اجتماعي‌اش، بيش از ساير بخش‌هاي ادب و هنر با مباحث گوناگون فکري، فرهنگي و معرفتي در ارتباط است. به همين دليل فراتر از يک ژانر ادبي و هنري مورد بررسي قرار مي‌گيرد و امروزه در پژوهش‌هاي علوم انساني به عنوان يکي از محورهاي اصلي جريان پست مدرن تلقي مي‌شود.

در جامعه‌ي امروز همگام با گسترش دامنه‌ي نفوذ طنز و پديداري گونه‌هاي متفاوتي از آن در رسانه‌هاي جديد و رنگ باختن نگاه سنتي به طنز، نيازمند پژوهش‌هايي پردامنه و روزآمد هستيم، در حالي‌که پژوهش‌هاي حوز? طنز در قياس با ديگر شاخه‌هاي ادب و هنر، بخش کوچکي از آثار تحقيقي ما را شامل مي‌شود.

همين آثار اندک نيز حوزه‌هاي محدودي را شامل مي‌شوند و بيشتر به بررسي طنز در آثار بزرگان و نيز تعريف گونه‌هاي شوخ طبعي پرداخته‌اند. نتيجه آن‌که ما، در قياس با تحقيقات روز جهاني در ارتباط با طنز، با زمينه‌هاي بکر و يا کمترکارشده مواجهيم.

اخيراً کتابي چاپ شده است با عنوان: "انديشيدن با طنز" . اين کتاب مجموعه‌ي 13 گفت‌و‌گوي رويا صدر با استادان و صاحب‌نظران حوزه‌هاي فرهنگ و انديشه در ارتباط با طنز است.

در اين گفت‌و‌گوها تلاش شده که موضوعات مهم و محورهاي اساسي بحث برانگيز و مناقشه‌آميز جامعه‌ي ما در حوزه‌ي طنز مورد توجه قرار گيرد. همچنين به مباحث روزآمدي که کمتر در پژوهش‌هاي طنز ما جاي دارد (چون ارتباط ميان طنز با جنسيت، قوميت، اخلاق، مذهب و...) فراتر از مباحث نظري تکراري و فارغ از پيشداوري‌ها و کليشه‌هاي ذهني پرداخته شود. با توجه به کمبود منابع در حوزه‌ي مباحث نظري طنز، اين کتاب مي‌تواند زمينه‌ساز نگاه دقيق‌تر به طنز و جايگاه آن در جامعه‌ي امروز باشد و براي پژوهندگان و علاقمنداني که در جست‌و‌جوي پيوند دادن طنز با بحث‌هاي روز در حوزه‌ي هنر، ادبيات و علوم انساني هستند مفيد واقع شود.

دو گفت‌و‌گوي ابتدايي کتاب به "طنز و جامعه شناسي" اختصاص دارد.

در اولين بخش، دکتر نعمت الله فاضلي جايگاه طنز در حوزه‌ي فرهنگ و رسانه از نگاه انسان شناسانه را بررسي کرده‌است. در گفت‌وگوي دوم دکتر ناصر فکوهي ضمن بررسي زمينه هاي شکل‌گيري و لوازم ظهور و رشد طنز در جوامع مدرن امروز و موانع رشد آن در جوامع توتاليتر به بحث هاي محوري و مناقشه برانگيز جامعه‌ي ما، از جمله طنزهاي قوميتي و طنزهاي مردمي پرداخته‌است.

"طنز و پست مدرنيسم" موضوع گفت‌وگوي ديگر کتاب است که با دکترامير علي نجوميان انجام شده‌است. در بخش بعد، دکتر حسن جوادي (از چهره هاي شاخص پژوهش‌هاي ادبي معاصر) با نگاهي تطبيقي " طنز وادبيات معاصر ايران" را مورد بررسي قرار داده‌‎است.

"طنز و هنرهاي نمايشي" موضوع گفت و گوي ديگر اين کتاب است که در آن داريوش مودبيان از رهگذر نگاه دوباره به طنز و کمدي و روند شکل‌گيري آن در تاريخ هنر، به موانع حضور طنز نمايشي در ايران امروز مي‌پردازد. امروزه طنز از مباحث مهم در زيبايي شناسي است و حوزه‌هاي خارج از ادبيات از جمله موسيقي را نيز شامل مي شود. از اين‌رو بخشي نيز به "طنز و موسيقي" و گفت‌و‌گو با دکتر ساسان فاطمي اختصاص يافته‌است.

در بخش بعد که به "طنز و فلسفه" اختصاص دارد، اين امکان فراهم شده که کارکرد طنز در فلسفه و بررسي عوامل مشترک ميان اين دو با يکي از نظريه پردازان مهم فلسفه معاصر، دکتر رضا داوري اردکاني به بحث گذارده شود. درگفت‌و‌گو در باب "طنز و الهيات" با ياسر ميردامادي، جايگاه طنز به صورت عام و ملاک ها و معيارهاي ممدوح يا مذموم بودن آن از منظر ديني مورد بررسي قرار گرفته و در اين ميان، به موضوع مهم و مناقشه برانگيز شوخي با مقدسات نيز پرداخته شده است .

بخشي از کتاب نيز به "طنز و عرفان" اختصاص يافته است که در آن پيرامون زمينه‌هاي پديداري طنز در آثار عرفا، محدوده‌ي آن و ويژگي‌هاي ساختاري و مضموني آن با دکتر عليرضا فولادي بحث شده است.

در "طنز و روان‌شناسي" دو گفت و گو انجام پذيرفته است. دکتر فربد فدايي طنز و خنده و جايگاه آن را از ديدگاه روانپزشکي بررسي کرده‌است و دکتر محمد صنعتي ضمن تحليل نظريه‌هاي جديد خنده، به زمينه‌هاي روان‌شناختي گسترش لطيفه‌هاي پرخاشگرانه در جامعه‌ي امروز پرداخته است.

"طنز و جنسيت" مبحث بعدي کتاب است که با دکتر عباس محمدي اصل به بحث گذاشته شده است.

بررسي جنسيتي الگوهاي مرسوم خنده و شوخ طبعي و بررسي زمينه هاي پديداري تفاوت هاي جنسيتي در ارتباط با خنده اگرچه با مطالعات روز پيوند دارد ولي در ميان منابع فارسي زبان نمي توان به تحقيق مستقلي در اين زمينه حتي از سوي پژوهشگران زن دست يافت. آخرين محور کتاب به رويکردهاي زبان شناسانه به مقوله ي طنز اختصاص دارد که در آن با دکتر کورش صفوي که در اين زمينه صاحب نظر و اثر هستند گفت‌و‌گو شده است.


 طنز 

خنده هاي مجازي

به انتخاب مهدي طوسي

از مادربزرگم ميپرسم شما بزرگترين يا خاله بزرگ

ميگه از نظر سن ميگي ؟

پ نه پ از نظر قد و وزن و ميزان کلسترول خون ميگم

**

رفتنم نان بگيرم نانوا بهم ميگه نان ميخواي

پ نه پ اومدم اورانيوم غني شده بگيرم واسه راکتور باغ بابا بزرگم!

**

به دوستم ميگم من از لبنيات بدم مياد ميگه يعني ماستم نمي خوري؟

پ نه پ از اونجايي که ماست جزو سبزيجاته مي خورم!

**

تو بانک واسه يه پيرمرده داشتم فيش پر مي کردم ازش ميپرسم شماره تلفن؟

مي گه مي خواي تو فيش بنويسي؟

پ نه پ مي خوام باهم شب ها تلفني صحبت داشته باشيم!

**

رفتم عطاري يارو مي پرسه دارو گياهي مي خواستيد؟

ميگم پ نه پ اومدم جراحي باز قلب انجام بدم!

**

ماشينو بردم کارواش يارو اومده ميگه بشورم؟

ميگم پ نه پ ماشينم شنا بلد نيست اوردم از دور ببينه ترسش بريزه

**

جلو عابر بانک صف وايساديم يارو اومده ميپرسه صفه؟

ميگم پ نه پ ما نخوديم اينجا کاشتنمون تا سبز بشيم!

**

به رفيقم ميگم شارژر سوزني داري؟

ميگه مي خواي موبايلتو شارژ کني؟

پ نه پ مي خوام دگمه لباسمو باش بدوزم!

**

ميگم به جاي سمنو حنا خوردم

ميگه حالت بده؟

پ نه پ تو روده ام حنا بندونه تو معده ام بله برون!

**

استادم بهم ميگه چشمات ضعيفه كه عينك زدي؟

ميگم: پ نه پ گذاشتمشون پشت ويترين تا يكي بياد بخردشون

**

مي بينه رفتم هندونه خريدما، ميگه هندونه ست؟

پ نه پ طالبيه زيادي گذاشتن بزرگ شه


 ايستگاه 

نقيضه

آقاي فراموش کار

راشد انصاري( خالو راشد)

آن چه مي خواهم بگويم باز يادم مي رود

آخر هر جمله از آغاز يادم مي رود


سوژه در اين مملکت باشد فراوان ،لاجرم

در سرودن غالبا ايجاز يادم مي رود


فصل تابستان فيوزٍ برق کشور مي پرد

در زمستان مشکلات گاز يادم مي رود


من هواپيماي ايرانم! که گاهي بي جهت،

مي روم بالا ولي پرواز يادم مي رود


با عرب ها ارتباطم را دوچندان کرده ام

دوستي با مردم قفقاز يادم مي رود


تازگي ها صادرات ِ مغز دارم مي کنم

واردات ِ کشک و پشم و غاز يادم مي رود


جاده ها را چند سالي طي نمودم تخته گاز

باز پيچ و شيب و دست انداز يادم مي رود


در سفرهايم به هرمزگان نمي دانم چرا ،

مي روم سمنان؟! ولي اهواز (1) يادم مي رود


دعوي پيغمبري دارم! کتابم ليک نيست

جزوه را مي گويم و اعجاز يادم مي رود


 شرح عكس 

دايي: من برم بيرون بهتره،‌ حداقل گل شدن پنالتي رو كه نمي بينم!


 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي
گالري
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون