جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 3583- تاریخ : 1394/12/19 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (چهارشنبه)


ادبيات نوجوان در گذر تاريخ


خبر ادبي


تازه‌هاي نشر


زنگ ادبيات


نغمه


 ادبيات نوجوان در گذر تاريخ 

مهدي طوسي

نويسندگان کودک و نوجوان، گروهي از کساني هستند که به گونه‌اي حرفه‌اي يعني تمام وقت يا به گونه‌اي آزاد و پاره وقت آثاري در زمينه ادبيات کودکان در قالب نثر يا نظم پديد مي‌آورند.

نخستين کسي که در جهان به گونه‌اي حرفه‌اي به آفرينش ادبيات کودکان پرداخت، هانس کريستين آندرسن دانمارکي است. هانس کريستين آندرسن از افسانه‌هاي عاميانه و پريان استفاده کرد و با بازآفريني آن‌ها گونه‌اي افسانه معروف به افسانه‌هاي نو را پديد آورد. از اين پس کساني ديگر پيدا شدند که براي کودکان داستان مي‌نوشتند و نام خود را بر روي آن مي‌گذاشتند.

اما از سده نوزدهم بود که اين پيشه در جهان غرب رسميت يافت. آليس در شگفتزار يکي از خيال‌پردازي‌هاي برجسته‌اي است که نام نويسنده‌اش لوئيس کارول را که در حقيقت رياضي‌دان بود، در تاريخ ادبيات کودکان جهان برجسته ساخت.

سده بيستم اما نويسندگان ادبيات کودکان به جرياني شناخته شده تبديل شدند. اين پديده نه تنها در کشورهاي پيشرفته آمريکايي و اروپايي که به تدريج به کشورهاي آسيايي مانند چين، ژاپن، هند، ترکيه و ايران رسيد. نويسندگان ادبيات کودکان در ايران از 1300 توانستند آثاري در اين زمينه پديد بياورند. جبار باغچه بان از نخستين ايرانياني است که به سبک جديد براي کودکان آثاري آفريد.

اما جريان نويسندگي براي کودکان و نوجوانان در ايران از سال‌هاي 1340 به بعد با پايه‌گذاري شوراي کتاب کودک و کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان به جرياني رسميت يافته تبديل شد.

در اين دوره نشريه‌ها و راديو و تلويزيون در ترويج ادبيات کودکان و شناخت نويسندگان ادبيات کودکان تأثير عمده‌اي داشتند. همچنين آثار انقلابي که نويسندگان آرمان خوه مي‌نوشتند در گسترش ادبيات کودکان و شناخت نويسندگان اين موضوع تأثير داشت.

در اين ميان صمد بهرنگي که آموزگار روستاهاي دوردست آذربايجان شده بود، با نوشتن داستان‌هايي که درونمايه طبقاتي و برجسته کردن نقش و عواطف کودکان فرودست روستايي و حاشيه شهري داشت، موجي از نويسندگان جوان را به دنبال خود پديد آورد که مي‌خواستند مانند اوبنويسند.

در کنار اين جريان کم‌کم از ابتداي دهه 50 نيروهاي مذهبي نيز به نوشتن براي کودکان علاقه نشان دهند و جرياني ويژه در ادبيات کودکان پديد آورند.

از شناخته شده‌ترين نويسندگان مذهبي اين دوره مي‌توان از محمود حکيمي نام برد. با اين همه در همين دوره نويسندگان ديگري بودند که نه به هيچ جرياني وابسته نبودند و بيش تر مي‌خواستند براي کودکان داستان‌هايي دلپذير بنويسند. عباس يميني شريف و ايرج جهانشاهي از اين گروه‌است. از اين دوره کودکان ايراني با آثاري آشنا شدند که نويسندگان آن نيز ايراني بودند.

برخي از برجسته‌ترين اين نويسندگان پيشه اصلي شان آموزگاري يا کار در آموزش و پرورش بود. در اين دوره نويسندگاني مانند علي اشرف درويشيان و منصور ياقوتي، نسيم خاکسار براي نوشتن آثاري انقلابي براي کودکان دستگير و گاه براي سال‌ها زنداني شدند.

نويسندگي کودک و نوجوان در ايران از دهه 1340 با آثاري که صمد بهرنگي، عباس يميني شريف، مهدي آذر يزدي، قدسي قاضي نور و ديگران پديد آوردند نهاد نويسندگي کودک و نوجوان را در جامعه ايران جا انداختند.


 خبر ادبي 

صندلي خالق «هري پاتر» چوب حراج مي‌خورد

صندلي چوبي که «جي‌.کي. رولينگ» براي نوشتن دو کتاب اول از مجموعه «هري پاتر» روي آن مي‌نشست در يک حراجي در آمريکا به فروش مي‌رسد.

به گزارش ايسنا، صندلي ساده و ساخته‌شده از چوب بلوط که «جي.کي‌. رولينگ» نويسنده مشهور انگليسي براي نوشتن دو کتاب اول از مجموعه داستان‌هاي «هري پاتر» از آن استفاده مي‌کرد، گرچه داراي قدرت جادويي نيست اما به عنوان يک يادمان ادبي مي‌تواند حداقل 45 هزار دلار به فروش برسد.

45 هزار دلار قيمت پايه اين صندلي در حراجي «هريتيج» ماه آينده در نيويورک خواهد بود که به نيابت از فردي ناشناس در منچستر انگليس مسئوليت فروش آن را بر عهده دارد.

«رولينگ» پس از نگارش دو کتاب «هري پاتر و سنگ جادو» (1997) و «هري پاتر و تالار اسرار»، در سال 2002 صندلي‌اش را به يک حراجي کوچک اعطا کرد تا عوايد حاصل از آن براي کمک به انجمن ملي جلوگيري از خشونت عليه کودکان استفاده شود و در نهايت اين صندلي در اين حراجي خيريه با قيمتي بيش از 23 هزار دلار به فروش رفت.

صندلي «رولينگ» در سال 2009 نيز به صورت اينترنتي به حراج گذاشته شده و مالک کنوني‌اش آن را به قيمتي بالغ بر 29 هزار دلار خريد. اين سومين باري است که اين يادمان ادبي از مجموعه داستان‌هاي معروف «هري پاتر» به فروش گذاشته مي‌شود.

مجموعه رمان «هري پاتر» که به داستان‌هاي پسرکي جادوگر مي‌پردازد، پرفروش‌ترين مجموعه کتاب جهان لقب گرفته و اقتباس سينمايي آن‌ نيز چندين ميليارد دلار را براي توليدکنندگانش به ارمغان آورده‌ است.

«هري‌ پاتر و سنگ جادو» اولين‌ رمان اين مجموعه در سال 1997 به چاپ رسيد و پس از آن شش قسمت بعدي رمان‌هاي رولينگ با موفقيتي روزافزون روانه بازار کتاب شدند.

به گزارش گاردين، کتاب «هري پاتر و فرزند ملعون» که براساس نماشنامه‌اي نوشته «رولينگ» است نيز قرار است از تاريخ 31 جولاي به عنوان هشتمين کتاب از اين مجموعه راهي بازار شود.


برگزاري جشنواره ادبيات کودک شيراز در ارديبهشت

دبير علمي دومين جشنواره ادبيات کودک شيراز از برگزاري اين جشنواره در 25 ارديبهشت‌ماه سال 95 خبر داد.

به گزارش ايسنا، اين جشنواره قرار بود در بهمن‌ماه سال جاري برگزار شود که چنين نشد و در اين موعد، مهلت ارسال آثار تمديد شد.

احمد اکبرپور دبير علمي جشنواره ادبيات کودک شيراز گفت: تاکنون 320 اثر به بخش داستاني اين جشنواره ارسال شده که 250 اثر آن‌ها چاپ‌نشده است و 70 اثر در زمره کارهاي چاپ‌شده قرار دارد.

او افزود: همچنين در بخش شعر 190 اثر به دبيرخانه اين جشنواره رسيده است.

فريدون عموزاده خليلي، علي‌اصغر سيدآبادي و حميدرضا شاه‌آبادي داوران بخش داستان و مصطفي رحماندوست، عرفان نظرآهاري و آتوسا صالحي داوران بخش شعر دومين جشنواره ادبيات کودک شيراز هستند. اين جشنواره را اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان فارس با همکاري موسسه فرهنگي هنري ايماژ فيروزه‌اي شهر راز برگزار مي‌کند.


 تازه‌هاي نشر 

به قلم شيو کومار؛

«قصه‌هاي شيرين و دلنشين» منتشر شد/ روايت کودکانه از«کليله و دمنه»

«قصه‌هاي شيرين و دلنشين» به روايت «27 قصه کوتاه و آموزنده از پنجه تنتره» مي‌پردازد، اين کتاب نوشته شيو کومار با ترجمه سيما طاهري است که به بازنويسي قصه‌هاي کليله و دمنه پرداخته است.

به گزارش مهر، کتاب «پنجه تنتره» يا «پنج فصل» که در ايران به نام «کليله و دمنه» معروف شده، حدود 2200 سال پيش توسط يک دانشمند هندي و به زبان سانسکريت نوشته شده است.کليله و دمنه در زمان انوشيروان، پادشاه ساساني و به دست برزويه طبيب از زبان سانسکريت به زبان پهلوي ترجمه شد و به ايران آمد و نزديک به يک قرن بعد، توسط عبدالله بن مقفع از زبان پهلوي به عربي درآمد و نصرالله منشي، مترجمي بود که اين کتاب را از عربي به فارسي برگرداند.کليله و دمنه تاکنون به بيش از 50 زبان دنيا ترجمه شده است. در اين کتاب، قصه‌هاي حکمت آميز بسيار از زبان حيوانات روايت شده و نويسنده در آن به رفتار بد شاهان و شيوه درست کشورداري اشاره کرده است.


 زنگ ادبيات 

 خواندن يا نخواندن؛ مساله اين است!

نگاهي به آثار شناخته‌شده «ويليام شکسپير» 

ملکه در نمايش «آنتوني و کلئوپاترا» مي‌گويد: «زمان او را(ملکه را) از بين نمي‌برد و لباس زمانه او را ژنده نمي‌سازد» اگر جنسيت گوينده را عوض کنيم جمله درباره نگارنده اين کلمات نيز صدق مي‌کند. «ويليام شکسپير» نمايشنامه و غزل‌هاي بسياري نگاشته است و در ميان آنان تراژدي، کمدي، تاريخي، و عاشقانه‌هاي بسياري ديده مي‌شود.

به گزارش ايبنا به نقل از تلگراف ، جاي تعجب نخواهد بود که بدانيم تعداد زيادي کتاب درباره وي در سال 2016 منتشر شده است تا چهارصدمين سالگرد مرگ وي را گرامي بدارند.

استادان دانشگاه، شاعران، داستان‌نويسان، موسيقي‌دانان، روزنامه‌نگاران و دانشجويان تئاتر همگي قلم به روي کاغذ بردند تا اين نويسنده بزرگ، و تأثيرات او را از استراتفورد و لندن تا شرق آفريقا و چين بررسي کنند. بعضي از اين آثار بسيار خوب و دلنشين و بعضي ديگر نااميدکننده است.

مهم‌ترين ويژگي اين آثار علاقه آنها به کشف ويژگي‌هاي جديد از اين نويسنده و زندگي او پس از مرگ در کشورهاي مختلف است.

«ويليام کولينز» بخشي از خاطرات خود در کنيا را روايت مي‌کند. وي آثار «شکسپير» را به زبان سواحيلي دنبال مي‌کند و در کتابش اعلام مي‌کند بسياري از آثار اين انسان جاودانه در اين کشور اجرا شده است و شعرهاي او بر ذهن ثروتمندان، استعمارگران، انقلابي‌ها، و سياستمداراني که شرق آفريقايي مدرن به پا کردند تأثيرگذار بود.

خواننده سپس با تصوير «کارن بليکسن»، نويسنده دانمارکي روبه‌رو مي‌شود که در حال توضيح کتاب «تاجر ونيزي» به خدمتکار کنيايي خود است يا در تصويري ديگر «ميلتون اوبوته»، رهبر جنبش استقلال اوگاندا از بريتانيا را مي‌بينيم که نقش «ژوليوس سزار» را در گروه تئاتر دانشگاه ايفا مي‌کند. در صحنه‌اي ديگر «ژوليوس نايرره»، رئيس‌جمهوري سابق تانزانيا را در حال ترجمه دو نمايشنامه ذکر شده به زبان سواحيلي مي‌بينيم آن هم در حالي که همزمان براي استقلال کشور از استعمار بريتانيا مي‌جنگيد. نام‌هاي ديگري نيز در کتاب هستند اما از شهرت کمتري برخوردارند.

«ويلسون لي» خود مدرس دوره رنسانس در دانشکده ادبيات دانشگاه کمبريج است اما غريزه يک خاطره‌نويس را در کتاب خود به کار مي‌گيرد. نوشته‌هاي او مانند زندگينامه‌اي است که دکتر «جانسون» در قرن هفدهم درباره «شکسپير» نوشته بود. (دکتر ساموئل جانسون در تاريخ زندگينامه‌نويسي دنيا بسيار نقش داشت . وي اولين کسي بود که زندگينامه شاعران پرآوازه را در انگليس نگاشت.)

اثر ديگري که مورد توجه قرار گرفت کتاب «زندگي در جاي ديگر» نوشته «آندرو ديکسون» است که شکسپير را با خود برداشته و به جايي دور مي‌برد. وي در پي آن است تا دريابد که چرا سخن نويسنده‌اي که بسيار اهل سفر نبود از اروپا تا آمريکا، هند، و چين و در نظام‌هاي بسيار عجيبي مورد استقبال قرار گرفت و اينکه چرا مردم بيشتر به خواندن ترجمه آثار او علاقه بيشتري از خواندن آثار به زبان اصلي دارند.

«ديکسون» علاقه شديدي به هندوستان و شيفتگي‌شان به «شکسپير» دارند. در بخشي از کتاب دست خط «نلسون ماندلا» در کنار اين قسمت از نمايش «ژوليوس سزار» که «بزدل‌ها قبل از مرگ هم چند بار مي‌ميرند» آمده بود. نويسنده پس از تحقيق بسيار و يافتن ردپاي اين نويسنده در نقاط مختلف دنيا اعلام مي‌کند که «شکسپير» شخصيتي جادويي دارد و انسان را روبه‌روي خود واقعي‌اش قرار مي‌دهد!

البته بهتر است روايت انعکاس اين انسان‌ها را به نويسندگان و شاعران سپرد. بسياري از نويسندگان عيار خود را در برابر «شکسپير» سنجيدند و در سالگرد چهارصد سالگي مرگ وي از بسياري شاعران درخواست شد تا شعري در پاسخ به غزل‌هاي او بسرايند. انجام چنين کاري قطعاً بسيار مشکل است و اين موضوع در کتاب «درباره غزل‌هاي شکسپير» اثبات مي‌شود. سنت غزل 14 خطي مختص به «شکسپير» چالش بزرگي براي شاعران ديگر محسوب مي‌شود. «نيک لايرد» اين ايده را فقط براي اين مطرح کرد که به شاعران جهان بفهماند توان طي نصف راهي را که شاعر انگليسي پيموده است ندارند.

در کتابي ديگر نوشته « رابرت بيرمن» در کتاب «ثروت شکسپير» به «تاجر ونيزي» و موضوع قرض و اعتبار اشاره مي‌کند. نويسنده اين اثر تحقيقي درباره ثروت «ويليام شکسپير» و ابعاد مالي حرفه او پس از ورشکستگي پدر در صنعت پشم انجام مي‌دهد.


 نغمه 

از مجموعه‌ شعر يدالله (شهاب) گودرزي با عنوان «شب نمي‌گذارد بخوابم!»

1

در رياضيات من

يک منهاي دو

يعني

يک منهاي تو

که مساوي با هيچ است!


2

تب کرده‌ام

قرصِ ماه را به من بده

ابر را زيرِ سرم بگذار

و ملافه‌ نقره‌کوبِ شب را رويم بکش

تا بخوابم!


3

كدام اَبرَكِ عاشق

درخودنويسم جاخوش كرده است

كه بارانِ كلماتِ من

بي‌مضايقه مي‌بارَد؟!


4

تو تنها مي‌تواني

به يك زبان سخن بگويي

اما من مي‌توانم

به همه‌ زبان‌هاي دنيا سكوت كنم!


 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
ورزشي
گالري
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون