جستجوي پيشرفته برو
 درخواست اشتراکارتباط با ماآرشيوشناسنامهصفحه اصلي
نسخه شماره 3079- تاریخ : 1393/03/22 - اولين روزنامه جوانان و نوجوانان ايران (پنجشنبه)


فروغ عصياني در شعر معاصر


خبر ادبي


نغمه


تازه‌هاي نشر


زنگ ادبيات


 فروغ عصياني در شعر معاصر 

مهدي طوسي

فروغ‌الزمان فرخزاد در ظهر 8 دي‌ماه در خيابان معزالسلطنه کوچه خادم آزاد در محله اميريه تهران از پدري تفرشي و مادري کاشاني‌تبار به دنيا آمد.پوران فرخزاد خواهر بزرگتر فروغ مي گويد فروغ روز هشتم دي ماه متولد شده و از اهل تحقيق خواست تا اين اشتباه را تصحيح کنند.

فروغ فرزند چهارم توران وزيري‌تبار و محمد فرخزاد است. از ديگر اعضاي خانواده او مي‌توان برادرش، فريدون فرخزاد و خواهر بزرگترش، پوران فرخزاد را نام برد.

فروغ با مجموعه‌هاي اسير، ديوار و عصيان در قالب شعر نيمايي کار خود را آغاز کرد.

فروغ در سالهاي 1330 در 16 سالگي با پرويز شاپور طنزپرداز ايراني که پسرخاله مادر وي بود، ازدواج کرد. اين ازدواج در سال 1334 به جدايي انجاميد. حاصل اين ازدواج، يک پسر به نام کاميار بود.

فروغ پيش از ازدواج با شاپور، با وي نامه‌نگاري‌هاي داشت. اين نامه‌ها به همراه نامه‌هاي فروغ در زمان ازدواج اين دو و همچنين نامه‌هاي وي به شاپور پس از جدايي از وي بعدها توسط کاميار شاپور و عمران صلاحي در کتابي به نام «اولين تپش‌هاي عاشقانه‌ قلبم» منتشر گرديد.

پس از جدايي از شاپور، فروغ فرخ‌زاد، براي گريز از هياهوي روزمرگي، زندگي بسته و يکنواخت روابط شخصي و محفلي، به سفر رفت. او در اين سير و سفر، کوشيد تا با فرهنگ اروپا آشنا شود. با آنکه زندگي روزانه‌اش به سختي مي‌گذشت، به تئاتر و اپرا و موزه مي‌رفت. وي در اين دوره زبان ايتاليايي، فرانسه و آلماني را آموخت. سفرهاي فروغ به اروپا، آشنايي‌اش با فرهنگ هنري و ادبي اروپايي، ذهن او را باز کرد و زمينه‌اي براي دگرگوني فکري را در او فراهم کرد.آشنايي با ابراهيم گلستان نويسنده و فيلمساز سرشناس ايراني و همکاري با او، موجب تغيير فضاي اجتماعي و درنتيجه تحول فکري و ادبي در فروغ شد.

در سال 1337 سينما توجه فروغ را جلب مي‌کند. و در اين مسير با ابراهيم گلستان آشنا مي‌شود و اين آشنايي مسير زندگي فروغ را تغيير مي‌دهد. و چهار سال بعد يعني در سال 1341 فيلم "خانه سياه ‌است" را در آسايشگاه جذاميان بابا باغي تبريز مي‌سازند. و در سال 1342 در نمايشنامه شش شخصيت در جستجوي نويسنده بازي چشمگيري از خود نشان مي‌دهد. در زمستان همان سال خبر مي‌رسد که فيلم «خانه سياه‌است» برنده جايزه نخست جشنواره اوبر هاوزن شده و باز در همان سال مجموعه تولدي ديگر را با تيراژ بالاي سه هزار نسخه توسط انتشارات مرواريد منتشر کرد. در سال 1343 به آلمان، ايتاليا و فرانسه سفر مي‌کند. سال بعد در دومين جشنواره سينماي مؤلف در پزارو شرکت مي‌کند که تهيه کنندگان سوئدي ساختن چند فيلم را به او پيشنهاد مي‌دهند و ناشران اروپايي مشتاق نشر آثارش مي‌شوند. پس از اين دوره، وي مجموعه تولدي ديگر را منتشر کرد. اشعار وي در اين کتاب تحسين گسترده‌اي را برانگيخت؛ پس از آن مجموعه ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد را منتشر نمود.آخرين مجموعه شعري که فروغ فرخزاد، خود، آن را به چاپ رساند مجموعه تولدي ديگر است. اين مجموعه شامل 31 قطعه شعر است که ميان سال‌هاي 1338 تا 1342 سروده شده‌اند. به قولي ديگر آخرين اثر او «ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد» است که پس از مرگ او منتشر شد.در ميان سال‌هاي 1342-43 فروغ يکبار دست به خودکشي زد ولي خدمتکارش در هنگام غروب متوجه شد و او را به بيمارستان البرز برد.فروغ فرخزاد در روز 24 بهمن، 1345 هنگام رانندگي با اتوموبيل جيپ ابراهيم گلستان، بر اثر تصادف در جاده دروس-قلهک در تهران جان باخت. جسد او، روز چهارشنبه 26 بهمن با حضور نويسندگان و همکارانش در گورستان ظهيرالدوله به خاک سپرده شد. مسعود کيميايي ادعا مي کند جنازه فروغ فرخزاد را غسل کرد، او در اين باره مي گويد: مردي از غسالخانه بيرون مي‌آيد. مي‌گويد: غسال ‌زن نداريم. بايد به مرحوم محرم شويد. خطبه‌اي خوانده مي‌شود. دونفر از ما به فروغ محرم مي‌شويم. مي‌شويم برادران او. روي او آب مي‌ريزيم. اما پوران فرخزاد درباره وقايع منجر به غسل فروغ تصريح نمود: اينکه در زرنگه مرده شور نبود، درست است و پس از اين، فروغ را به ظهيرالدوله آوردند. در ظهيرالدوله يک چتي کوچک و متروکي که انگار صد سال است کسي آنجا نرفته، وجود داشت که فروغ را آنجا بردند و مقداري طول کشيد که کسي بيايد براي غسل و در نهايت زني را پيدا کردند که آمد و غسل فروغ را انجام داد.وي تاکيد کرد: تنها من به همراه دختر عمه‌ام، احمدرضا احمدي، عليرضا ميبدي و اسماعيل نوري اعلاء (نوري اعلاء را مطمئن نيستم) حضور داشتيم که رفتند و فروغ را براي آخرين بار در آن اتاق ديدند. دختر عمه‌ام اصرار کرد که براي آخرين بار بيا و فروغ را ببين و گفت: «مثل ماه شده است» و من نتوانستم بروم و از آنجا آوردند و به خاک سپردند. شاهد حرف‌هاي من هم اشخاصي که نام بردم، هستند.


 خبر ادبي 

در مجموعه ده جلدي تاريخ ادبيات کودکان ايران چه مي‌خوانيم؟

سه جلد پاياني مجموعه ده جلدي «تاريخ ادبيات کودکان ايران» که زير نظر محمد هادي محمدي و زهره قاييني در موسسه پژوهشي تاريخ ادبيات کودکان تهيه شده است از سوي انتشارات چيستا منتشر شد.

به گزارش ايبنا، در روند تاريخ ادبيات کودکان ايران سال هاي1340 تا 1357 دوره ويژه‌اي است. ويژگي اين دوره دگرگوني شتابان در ساختار‌هاي اجتماعي و اقتصادي ايران بود که گره‌هاي تازه‌اي بر تار و پود جامعه مي‌زد يا باز مي‌کرد. در اين وضعيت بر پايه رشد شهرنشيني و سازه‌هاي تمدني و فرهنگي مانند دانشگاه‌ها که از چند دهه پيش در ايران شکل گرفته بود، نهادهاي کودکي به دوره شکوفايي رسيد و از بستر آن انتشار کتاب براي کودک و ترويج کتابخواني و نهادهاي ترويجگر کتاب براي کودک شکل گرفتند.

تاريخ ادبيات کودکان ايران، طرحي پژوهشي در شناخت سير تاريخي ادبيات کودکان در ايران و عناصر و گونه‌هاي سازنده آن است كه گروه پژوهشگران تاريخ ادبيات کودکان ايران، پيش طرح آن را در سال 1375 به تصويب رساندند و از سال 1376 کار نگارش مجموعه کتاب‌هاي مرجع را به همين نام آغاز کردند.

سه جلد پاياني مجموعه 10جلدي تاريخ ادبيات کودکان ايران اخيرا زير نظر محمدهادي محمدي و زهره قاييني در موسسه پژوهشي تاريخ ادبيات کودکان منتشر شده است. مطالعه اين آثار براي درک جايگاه آموزش و پرورش، فرهنگ کودکي و ادبيات کودکان ايران بسيار مفيد است.

اين سه جلد ارزشمند، ادبيات کودکان را در دوره تاريخي 1340 تا 1357 مورد تحليل قرار مي‌دهد. جلد هشتم اين مجموعه در يازده فصل با عنوان هاي «ايران در روزگار صنعتي شدن»، «جايگاه فرهنگ»، «جايگاه کودک و مفهوم کودکي»، «سامانه آموزش و پرورش»، «فلسفه ادبيات کودکان»، «نهادهاي ادبيات کودکان(شوراي کتاب کودک و کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان)»، «کتابخانه‌ها و کتابخواني»، «ناشران کتاب کودک و اقتصاد نشر»، «پديدآورندگان ادبيات کودکان»، «آموزش دانشگاهي و پژوهش درباره ادبيات کودکان و نقد»، «جايزه» و «سانسور» به عوامل زمينه ساز ادبيات کودک در ايران» مي پردازد.

جلد نهم اين مجموعه نيز در 11 فصل با عنوان هاي «پيش درآمدي بر ادبيات داستاني کودکان»، «ادبيات داستاني واقع گرا»، «ادبيات استعاري و تمثيلي»، «داستان‌هاي ديني»، «فانتزي و افسانه‌هاي نو در ادبيات کودکان»، «داستان‌هاي تاريخي و پهلواني»، «گردآوري»، «بازنويسي و بازآفريني در ادبيات کودکان»، «ترجمه در ادبيات کودکان»، «ادبيات غيرداستاني»، «شعر کودکان و نوجوانان»، «جايگاه ادبيات در کتاب‌هاي درسي» و «انواع ادبيات کودک در ايران» را بررسي مي‌کند.

جلد دهم مجموعه تاريخ ادبيات کودکان ايران هم در پنج فصل به عنوان‌هاي «جايگاه ادبيات در نشريه‌هاي کودکان و نوجوانان»، «ادبيات کودکان در رسانه‌هاي گروهي»، «ادبيات نمايشي کودکان»، ادبيات کودکان قوم‌هاي ايران» و «تصويرگري کتاب‌هاي کودکان» مي‌پردازد.

جلد نخست اين مجموعه نيز كه پيش از اين منتشر شده بود از روايت کودکي سرزمين ايران آغاز مي‌شود و به ادبيات شفاهي کودکان و ادبيات کودکان در دوران باستان مي‌پردازد. جلد دوم نيز بيش از هزار سال ادبيات کودکان را از ورود اسلام به ايران تا سرآغاز دوران مشروطيت در بر مي‌گيرد.

جلد سوم و چهارم هم به شکل‌گيري ديدگاه‌هاي نو پرورشي در دوران انقلاب مشروطيت، نقد ادبيات مکتب‌خانه‌اي، بررسي نخستين کتاب‌هاي کودکان با درونمايه‌هاي آموزشي و اندرزي پرداخته است.

جلد پنجم، ششم و هفتم اين مجموعه نيز درباره شکل‌گيري ادبيات نوين کودکان در ايران، در سال‌هاي 1300 تا 1340، از سوي پيشگاماني همچون جبار باغچه‌بان، عباس يميني شريف و توران ميرهادي است. مؤسسه پژوهشي تاريخ ادبيات کودکان، نهادي غيردولتي است که در سال 1379 از سوي پژوهشگراني که در حوزه ادبيات کودکان فعال بودند، پايه گذاشته شد و اکنون با بيش از ده سال پيشينه فعاليت‌هاي گسترده در سطح ملي و بين‌المللي، به کار خود ادامه مي‌دهد.


 نغمه 

قسمتي از شعر حجم سبز

سهراب سپهري

صدا كن مراصدا كن مرا.

صداي تو خوب است‌.

صداي تو سبزينه آن گياه عجيبي است

كه در انتهاي صميميت حزن مي رويد.

در ابعاد اين عصر خاموش

من از طعم تصنيف در متن ادراك يك كوچه تنهاترم‌.

بيا تا برايت بگويم چه اندازه تنهايي من بزرگ است‌.

و تنهايي من شبيخون حجم تو را پيش بيني نمي كرد.

و خاصيت عشق اين است‌.

كسي نيست‌،

بيا زندگي را بدزديم‌، آن وقت

ميان دو ديدار قسمت كنيم‌.

بيا با هم از حالت سنگ چيزي بفهميم‌.

بيا زودتر چيزها را ببينيم‌.

ببين‌، عقربك هاي فواره در صفحه ساعت حوض

زمان را به گردي بدل مي كنند.

بيا آب شو مثل يك واوه در سطر خاموشي ام‌...........


 تازه‌هاي نشر 

نخستين ترجمه فارسي رماني از ميگل دليبس؛

بانوي سرخ‌پوش بر زمينه خاکستري منتشر شد

رماني از ميگل دليبس نويسنده نامدار اسپانيايي با عنوان «بانوي سرخ‌پوش بر زمينه خاکستري» با ترجمه احمد طاهري به زبان فارسي منتشر شد.به گزارش مهر، داستان بلند «بانوي سرخ‌پوش بر زمينه خاکستري» نخستن اثر داستاني ميگل دليبس با ترجمه احمد طاهري از سوي نشر افراز منتشر شد.اين نويسنده که از نامداراترين اديب معاصر اسپانيا به شمار مي‌رفت در اين کتاب که پس از انتشار مورد استقبال قابل توجه منتقدان قرار گرفته است بيش از هر چيز به روايت حال و هواي دروني خود توجه نشان داده و داستاني بر اين اساس نوشته است تا جايي که بسياري از منتقدان اين داستان را اوج پختگي او مي‌دانند.اين کتاب روايتي است داستاني در قالب واگويه‌هاي يک راوي افسرده از زندگي و آنچه بر روزگارش رفته است.


 زنگ ادبيات 

نگاهي به مهم‌ترين جايزه‌هاي ادبي دنيا

زهره زنديه

قسمت اول

در سراسر جهان جايزه‌هاي ادبي بسياري برگزار مي‌شود که علاوه بر تشويق نويسندگان و شاعران، تنور و بازار ادبيات را گرم مي‌کند و سبب مي‌شود نويسندگان، شاعران و آثار آن‌ها در رسانه‌ها مطرح شود و مخاطبان به خواندن اين کتاب‌ها ترغيب شوند.اين گزارش شرحي است از مهم‌ترين جايزه‌هاي ادبي که به معرفي نويسندگان و کتاب‌هاي برتر مي‌پردازد.به نظر مي‌رسد علاوه بر جايزه‌ي نقدي که هر يک از اين جايزه‌ها به برگزيدگان خود مي‌دهد، به گزارش ايسنا، اغلب نويسندگان بيش‌ترين سود را از مطرح شدن نام‌شان با اين جايزه‌ها و همچنين فروش آثار و بالا رفتن ميزان ترجمه‌ي آثارشان به زبان‌هاي ديگر مي‌برند.در ادامه برخي از مطرح‌ترين جايزه‌هاي کتاب و ادبيات جهان معرفي مي‌شوند:

جايزه‌ي ادبي پن فاکنر

جايزه ادبي «پن فاکنر» جايزه 15هزار دلاري خود را از سوي بنياد فاکنر - که به نام ويليام فاکنر، نويسنده نوبليست، نام‌گذاري شده است - به کار بهترين نويسنده سال که تبعه آمريکاست، مي‌دهد. چهار نويسنده‌اي هم که به مرحله‌ي نهايي اين جايزه رسيده‌اند، هر يک 5000 دلار جايزه نقدي دريافت مي‌کنند. اين جايزه براي اولين‌بار در سال 1981 اعطا شده است.

جايزه «پن فاکنر» که بخشي از جوايز بنياد پن محسوب مي‌شد، در سال 2012 به جولي اتسوکا براي کتاب «بوداي زير شيرواني» داده شده است. دبورا ايزن‌برگ، شرمن الکسي، جوزف اونيل و کريستين‌ سن از برگزيدگان سال‌هاي پيش اين جايزه ادبي آمريکايي هستند.

جايزه‌ي کتاب کاستا

جايزه «کاستا» يکي از معتبرترين و مشهورترين جايزه‌هاي ادبي در انگلستان است که کتاب‌ها و نويسندگان مطرح در انگلستان و ايرلند بر اساس اين جايزه شناخته مي‌شوند. اين جايزه در شش بخش رمان اول، رمان، زندگي‌نامه‌، داستان کوتاه، شعر و کتاب کودکان برگزيدگان خود را معرفي مي‌کند. جايزه برگزيدگان هر بخش، 5000 پوند است و يک کتاب از اين ميان به عنوان کتاب برتر معرفي مي‌شود که 30هزار پوند به عنوان جايزه دريافت مي‌کند.

جايزه کتاب «کاستا» از سال 1971 کار خود را به عنوان جايزه ادبي «وايت برد» آغاز کرده و سپس در سال 2006 به جايزه کتاب «کاستا» تغيير نام داده است. امسال اين جايزه در 21 نوامبر فهرست راه‌يافتگان به مرحله‌ي نهايي خود را اعلام مي‌کند.

جايزه‌ي کتاب اول گاردين

جايزه «کتاب اول گاردين» هر سال آثار کتاب اولي‌هاي انگليسي‌زبان يا آثار نويسندگان نوقلم ديگر زبان‌ها را که به انگليسي ترجمه شده‌ باشند، بررسي مي‌کند. هدف اين جايزه‌ که کتاب‌هايي را در همه‌ي ژانر‌ها در نظر دارد، معرفي استعداد‌هاي تازه در ادبيات است. اين جايزه از سوي گروهي از نويسندگان و خوانندگان کتاب‌ها بررسي مي‌شود و برنده‌ي جايزه کتاب اول گاردين، 10 هزار دلار به همراه تبليغ کتابش در روزنامه‌ي گاردين دريافت مي‌کند.

جايزه‌ي ملي کتاب آمريکا

جايزه ملي کتاب آمريکا هر سال نوامبر جايزه 10هزار دلاري و نشان برنز خود را به برگزيدگاني از چهار بخش ادبيات داستاني، ادبيات غيرداستاني، شعر و نويسندگان جوان اعطا مي‌کند.

اين جايزه از سال 1936 پايه گذاري شده و هدفش تجليل از بهترين آثار ادبي آمريکا براي گسترش مخاطبان آن‌ها به منظور ارتقا دادن ارزش نوشتن خوب در آمريکاست.

جايزه ادبي بوکر من

جايزه ادبي «بوکر من» که به آثار داستاني تعلق مي‌گيرد، با نام کوتاه «بوکر» شناخته مي‌شود. اين جايزه هر سال به بهترين رمان انگليسي‌زبان که از سوي شهروندان انگليسي‌زبان يا همسو با بريتانيا و جمهوري ايرلند نوشته شده باشد، اعطا مي‌شود. اين جايزه تأثير بسيار زيادي بر فروش و ترجمه‌ي کتاب در سطح جهان دارد و جايزه‌اي 50هزار پوندي براي برنده‌ي آن به همراه مي‌آورد.

به اين جايزه از سال 2005 بخش بين‌الملل نيز اضافه شده است و هر دو سال يک جايزه 60هزار پوندي به بهترين نويسنده‌ در جهان که کتابش به انگليسي ترجمه شده باشد، داده مي‌شود.از سال 1992 بخش روسي به اين جايزه اضافه شده است. در جايزه «بوکر آسيايي» نيز در آغاز تنها کشورهاي آسياي شرقي درنظر گرفته مي‌شدند، اما از سال 2011 آثار ادبي کشورهاي ايران، قزاقستان، قرقيزستان، ترکيه و تاجيکستان نيز که به انگليسي ترجمه شده باشند، داوري خواهند شد. «بوکر عربي» هم تابستان امسال از سوي امارات و با حمايت جايزه «بوکر من» آغاز به کار کرد.سال گذشته، کتاب «زوال کلنل» نوشته‌ي محمود دولت‌آبادي کانديداي جايزه «بوکر آسيايي» بود، اما به فهرست نهايي راه پيدا نکرد.امسال هيلاري مانتل با کتاب «جسد‌ها را بالا بياوريد» برنده‌ي جايزه «بوکر من» شد. او در سال 2009 هم براي کتاب «تالار گرگ‌ها» اين جايزه را دريافت کرده بود. در واقع «جسد‌ها را بالا بياوريد» به نوعي ادامه رمان «تالار گرگ‌ها»ست.


 
اجتماعي
جوان و جامعه
تلخند
فرهنگ و هنر
گالري
بچه هاي مدرسه
ادبيات نوجوان
كانون